Het Verraad der Klerken is nooit weggeweest

Engelse klerk pleegt verraad aan wetenschap en democratie

Op 2 februari 2009 schreef ik in deze blog (vorige versie) over Het Verraad der Klerken, een boek van Julien Benda uit 1927. Het heette: Haat-ZAAIERS baren Haat-MOORDENAARS. De rol van de gemeenschappen der intellectuelen, hoge staatsdienaren en wetenschappers bij het faciliteren van autoritaire regimes die teruggrijpen op primitieve collctieve instincten wordt door Benda helder geanalyseerd.

Het heldere artikel van Han van der Horst bij de Joop vandaag (14 februari 2017) inspireerde me om mijn tekst van toen nogmaals te publiceren. Maar eerst het begrip “klerken” wat verduidelijken.

“Klerken”

Voor het besturen van hun gebieden, om te corresponderen met andere vorsten en om hun oorkonden op te stellen, kregen de vorsten in de vroege middeleeuwen behoefte aan klerken. Maar waar die te vinden? Alleen bij de Kerk waren er nog mannen die de lees- en schrijfkunst voldoende machtig waren. Ook voor de Kerk was het een win-win situatie. Het verzekerde haar van (meer) invloed op het doen en laten van de wereldlijke heersers. Het woord klerk komt dat ook van “clericus”, Latijn voor kerkelijke functionaris.

In het Franse vaderland van Julien Benda zijn die klerk-tradities in geseculariseerde vorm nog goed te herkennen. Een onaantastbare klerken-elite wordt opgeleid en gevormd aan nationale instituten als de ENA. Een wetenschappelijke elite is zelfs verzekerd van een levenslang staatssalaris. In Groot-Brittannie heeft het klerkenwezen zich ontwikkeld tot een soort seculiere kloosterorde met eigen morele regels, ongeveer zoals medici dat hebben. In Nederland is het dan weer een beetje zoals in Pruisen: ambtenaren en andere staatsdienaren hebben geen eigen moreel en kwalitatief kompas. (Pogingen daartoe bestaan wel. Zie bvb de blog van Van den Berg en de Stichting xxx van mijn ex-collega’s bij de Rijksdienst – links volgen!)

Vandaar dat in het huidige vaderlandse discours je in plaats van “klerken” zou moeten spreken van “elite”, en meer in het bijzonder van “linkse elite”. Elite komt van “uitgekozen, uitverkoren”. Als je een voor Nederland ongunstige vergelijking met Frankrijk zou willen trekken, dan kun je stellen, dat de Franse staatsklerken-elite tenminste via de Hoge Staats seminaria is uitgekozen op intelligentie en IQ, terwijl de Nederlandse eerder gebaseerd lijkt op het door pa gefinancierde lidmaatschap van het dispuut Minerva van het Leids Studenten Corps.

Dat doet het ergste vrezen voor het geval een autoritair en racistisch bewind in Nederland aan de macht komt. De vaste wil om de middelen van de rechtsstaat in te zetten tegen haatzaaiers en pogrom-uitlokkers ontbreekt niet alleen bij de democratische partijen maar zeker ook bij de klerken die in hun dienst staan. Het eerste Wilders-proces werd niet door linkse-, maar door rechtse klerken en juristen verraden.

Het onderstaande stuk werd juist in de tijd van dat eerste proces geschreven.

Enjoy!

Haatzaaiers profiteren van de verraad-bereidheid van de intellectuele elite

Er is meer reden dan ooit om tegen haatzaaiers op te treden. De meesten zien zichzelf weliswaar oprecht als kunstenaar, humorist, anarcho-kapitalist of nieuwe Voltaire – hun functie is, gewild of ongewild, altijd aanwezige angsten te mobiliseren in een fatale richting. Ze zijn daar zelf verantwoordelijk voor, dienen zich dan ook in open debat te verantwoorden en, als dat allemaal niet helpt, moet de rechter eraan te pas komen.

Waarom vind ik dat?

Er is alledaagse haat en angst jegens anderen. Die bestaat. Is altijd aanwezig. Niet omdat de mens van nature “slecht” zou zijn. Maar omdat de mens een angstig wezen is, dat sinds een evolutionair gezien nog maar heel korte tijd onderweg is naar een situatie waarin individuele- en groeps-instincten worden gecontroleerd door beschaving en inzicht. (Pessimistisch daarover is: Sigmund Freud, 1930 Civilisation and Its discontents, en moderner: Saskia Sassen’s “Territory-Authority-Rights”).

Collectieve aantrekkings- en afstotings-driften zijn beheers- en stuur-baar

De oorzaken daarvan liggen heel diep in het collectieve bewustzijn opgeslagen. Het zijn overlevingsstrategieën van meutes mensapen, wier leven afhankelijk was van de controle over een territorium, van de samenwerking binnen de eigen groep, stam en grootfamilie, herkenbaar aan geur, taal en gedeelde geschiedenis. Voorlopig onuitroeibaar. Maar wel controleerbaar en stuurbaar via de rede en de beschaving, ja zelfs, onder bepaalde voorwaarden, de godsdienst.

Die “stuurbaarheid” kan echter twee tegengestelde kanten opgaan. Sociale controle, wetshandhaving, een beroep op de rede, goede opvoeding en het ideaal van godgelijk- en almachtig worden dat in de monotheïstische godsdiensten belichaamd wordt, kunnen de vernietigingsdriften controleren, sublimeren en vervangen door andere-, ook bij mensen aanwezige, eigenschappen als openheid, nieuwsgierigheid, creativiteit en zelfinzicht.

Stiekeme haatzaaiers sturen op conflict en afstoting aan

Maar er bestaat ook een al dan niet bewuste sturing, die sociale controle inzet voor totalitarisme: “help de politie deze (allochtone) boef te vangen!”.

Een opiniemakerskliek zet zich in, of zich laat inzetten (zie Pepperdine, 2007), om wetten te interpreteren als middelen om een “Leitkultur” te handhaven (“advocacy”).

Filosofen van de koude grond interpreteren de Verlichting als vrijbrief om hun maatschappelijke verantwoordelijkheid te ontlopen en “klammheimlich” sociale aktie aan te stoken tegen minderheden. (Hirsi Ali op de Pepperdine-conferentie en Wilders, onlangs, die zich distantieerde van de bedreigingen tegen Spong, die hij zelf veroorzaakte.)

Kortom, er zijn opiniemakers, en zelfs politici, die opvoeding willen gebruiken als middel tot hersenspoeling en die de godsdienst binden aan territorium, ras en “cultuur”, onder uitsluiting van alle anderen, -en zo kun je doorgaan.

Dergelijke sturing kan de aanwezige angsten voor het vreemde omzetten in een collectieve vernietigingsdrift. Het is helaas eerder vertoond. Kerkelijke inquisitie, die de marteling en verbranding van andersdenkenden vroom aan pogroms van “sociale aktie” overliet. Postrevolutionaire Terreur (1793, 1919), en natuurlijk de jodenvervolging van 1933-1945.

De rol van dergelijke opiniemakers en hoge staatsdienaren is heimelijk en indirect: het zijn Pilatussen die straks de handen wassen in onschuld. “Dàt hadden we niet gewild!”, zeggen de Heideggers na 1945. “Wir haben es eben nicht gewusst…”

Hoe werkt dat, de rol van de opinieleiders?

We bespraken hier in september 2007 “La trahison des clercs” uit 1927. De auteur, Julien Benda, gaat wel heel erg ver. Hij wil verbieden dat opiniemakers, wetenschappers en religieuze leiders überhaupt stelling nemen in politieke en maatschappelijke vraagstukken. Dat is het tegendeel van wat ik hier wil betogen.

Maar hij analyseert met grote scherpte, waarom en hoe in de media optredende deskundigen maar moeilijk de verleiding kunnen weerstaan om hun eenzame posten te verlaten en zich “in te schrijven” in de beweging van de dag.

Zo meende de filosoof van de individuele bevrijding en van de mens en diens empowerment vanuit het Zijn, Heidegger, dat in de dertiger jaren plots een heel volk zich collectief bevrijd had. Het geweldige collectieve enthousiasme van de Duitsers tijdens de eerste Hitlerjaren, deed hem het antisemitisme op de koop toe nemen. Als rector van de universiteit (1937) ontsloeg hij joodse collega’s. Zijn voormalige joodse leerlinge en vriendin, Hannah Arendt die op dat moment al naar Parijs gevlucht was, zou later in de VS uitleggen, hoe autoritaire dictaturen hun geboortehelpers vinden bij narcissistische figuren uit de intellectuele elites.

Hoe het wegduiken voor intellectuele confrontaties wordt gefaciliteerd

De individuele vrijheid van meningsuiting is losgemaakt van de maatschappelijke en staatsburgerlijke verantwoordelijkheid. Men is zelfs niet meer gedwongen om, als men een bevolkingsgroep aanvalt, karikaturaal voorstelt en beledigt, zich voor diskussie, hoor en wederhoor, open te stellen. Wilders gaat nooit het openbaar debat met moslims aan. De hier veelbesproken Duitse anti-islam publicist Ulfkotte heeft de commentaarrubriek op zijn website afgesloten. En àls een provinciale CDU-grootheid de luisteraars naar één van Ulfkottes lezingen waagt uit te nodigen, om ook eens naar de plaatselijke moskee te gaan om die vreselijke moslims van nabij te zien, dan is het huis te klein. De man wordt op zijn minst van landverraad beschuldigd. (Mössingen, oktober 2008).

De uitwerking van dergelijke opportunistische uitingen kan men dagelijks zien in de commentaarrubrieken van de pers, of in Nederland bij NuJij: Gesterkt door de Wilders, de Ulfkottes, de Broders, de Zwagermans e tutti quanti, slaan roedels vaste commentatoren er racistisch op los. Gelukkig nog alleen maar op schrift.

Politisch Inkorrekt zijn

Een manier om dergelijke verwording goed te volgen is het lezen van Politisch Inkorrekt, een Duitse blog, die dagelijks het wel en wee analyseert van de infame anti-islam en anti-vreemdelingen blog (Duits) “Politically Incorrect”. Daar blijkt telkens weer, dat de agitatie van opiniemakers echt werkt op de manier die ik hierboven aangaf. De intellektuelen houden zich buiten het schot van de wet. Ze hebben het niet over ras of godsdienst, maar over “cultuur”. Waarbij cultuur verdacht veel wordt geïnterpreteerd als een overerfbare set van (in het geval van de Islam: slechte) eigenschappen.

PvdA laat na om de haatzaaiers ter verantwoording te roepen

Wat de Nederlandse Partij van de Arbeid in haar ontwerp-“integratienota” (hier ook besproken) helemaal weglaat, is de noodzaak voor een democratie, om tijdig tegen dergelijke stiekeme agitatie op te treden. Naar mijn mening, had men dat heel goed in het parlement kunnen doen. Wilders’ sterkte (zijn mandaat als volksvertegenwoordiger) is ook zijn zwakte: hij zou kunnen worden verplicht, om zich tegenover de grote meerderheid telkens te verantwoorden. Dat is niet gebeurd. Of: te weinig. Nu moet men het aan de rechter overlaten. Dat is een nederlaag.

Nu al positieve werking zichtbaar van vervolging Wilders

Maar ik ben ook gelukkig, dat het eindelijk zover komt. De eerste resultaten van een democratische rechtsstaat die zich verdedigt, zien we al. Wilders heeft moeten afzien van een kamerdebat over de Amerikaanse sjeik. Er is aan paniek grenzende agitatie merkbaar bij zijn Israelische en Amerikaanse vrienden. (WSJ: “Collapse of Europe: Dutch court introduces saudi-Arabian norms!”, hier van commentaar voorzien) Ulfkotte, die in maart 2008 verklaarde dat Wilders’ film Fitna “”een juist beeld” zou geven van de moslim-werkelijkheid, ziet na het nieuws van Wilders’ vervolging wegens onder meer het haatzaaiende karakter van Fitna, blijkbaar af van verder commentaar. Geen woord over Wilders’ vervolging op Akte Islam of bij Kopp Verlag. Het is waar, dat Wilders’ eventuele veroordeling Ulfkottes positie in Duitsland zal aantasten… Van de vervolging en eventuele veroordeling van Wilders is eenzelfde positief effect te verwachten als van de veroordeling wegens racisme van het Vlaams Blok, nu Vlaams Belang. Het VB is in de verdediging gedrongen en kalft langzaam af.

Ethnic cleansing met moderne middelen kan uitlopen op een ware genocide…

Het is in de huidige tijd van intensieve en wereldomspannende communicatie, belangrijker dan ooit, dat het duivelse samenspel tussen onverantwoordelijke, opportunistische intellektuelen en existentiële angsten bij de massa van de bevolking, wordt bijgestuurd. De effekten kunnen sneller en massaler zijn, dan ooit tevoren. Daar komt nog bij, dat de middelen waarover opgehitste massas beschikken, om wraakoefeningen op minderheden uit te voeren, in deze tijd krachtiger, onmenselijker en massiever zijn dan ooit. Honderd jaar geleden beperkte een pogrom zich tot een dorp of een streek en werd uitgevoerd met hooivorken en bijlen. Via de technologie die de Nazis inzetten, werden het miljoenen slachtoffers, die op “cleane”, vrijwel onzichtbare, manier werden afgemaakt.

Ik ben er dus van overtuigd, dat we in 2009 leven in een Europese samenleving, die opnieuw riskeert, dat het duivelse samenspel tussen haat-zaaiers en haat-moordenaars tot uitbarsting komt. Etnische cleaning is het smerige resultaat van twee wereldoorlogen in de eerste helft van de vorige eeuw. (Zie Mazower). Smerig, want het resultaat is nooit “clean”. Rancunes, rouw, angst om het bestaan blijven en worden versterkt. En het was niet afgelopen in 1950: de joegoslavische burgeroorlogen van de negentiger jaren leidden ook tot etnische cleaning, racistisch moorden en verdrijven. De NATO-interventie tegen Servië van 1999 leidde niet tot een geciviliseerd samenleven in kosovo, maar tot een etnische cleaning die nog niet afgesloten lijkt.

… daarom extra oppassen: Meningsvorming is geen speeltuin.

Daarom meen ik, dat alle soorten van haatzaaiers, of het nu moderne “spinners” zijn van het type dat onder Dick Cheney woedde, ofwel min of meer naïeve, ijdele, intellectuelen, in een zo vroeg mogelijk stadium moeten worden aangepakt. Door hun collegas aan de universiteit, op de krant, in het parlement, in de eerste plaats. Maar, als dat niet lukt, via de wet.

Omdat beschaving zo breekbaar is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *